Lực máy là một trong những khái niệm học viên mới thường bối rối nhất: lực mềm, lực cứng nghĩa là gì và dùng để làm gì. Bài viết này giải thích ba loại lực máy theo kinh nghiệm trong nghề, đối chiếu với cách phân loại máy xăm phổ biến trên thế giới.
Máy xăm được chia thành hai nhóm lực chính: lực mềm và lực cứng, và một nhóm lực trung gian nằm giữa hai loại này.
Ở máy coil (máy dùng cuộn lò xo/lưỡi gà), lực được tạo ra bởi lưỡi gà có tính đàn hồi. Khi vào da, lực này có sự đàn hồi giúp giảm lực vỗ và giảm sát thương. Về sau, dòng máy rotary (máy dùng động cơ) ra đời với lực đàn hồi tương tự máy coil nhưng cầm nhẹ và gọn hơn, các dòng máy phổ biến gồm Dragonfly, Stingray, Inkjecta, FK, Stigma, Hummingbird, Stealth, Raven và nhiều hãng khác.
Máy coil truyền thống chỉ cho ra một mức lực cố định (phụ thuộc vào cuộn coil, thanh tạ và lưỡi gà), trong khi máy rotary hiện đại thường có núm vặn để tuỳ chỉnh nhiều mức lực khác nhau, từ mềm đến cứng, phù hợp cho cả đi nét, tô và vào màu.
Cách mô tả này khớp với chuẩn phân loại máy xăm quốc tế: máy coil dùng cơ chế điện từ tạo lực đập ngắt quãng có tính "nảy", còn máy rotary dùng động cơ quay tạo chuyển động đều và liên tục hơn, thường được xem là nhẹ tay và ít gây sát thương hơn khi dùng đúng cách.
Lực cứng không xuất hiện ở máy coil (vốn luôn có lưỡi gà tạo độ đàn hồi), mà ở các dòng máy không có cơ chế đàn hồi như Cheyenne, Bishop và một số dòng Stigma. Với lực cứng, tiếng máy gần như không đổi dù đã chạm da hay chưa, và khi đâm vào da cảm giác khá gắt. Nếu dùng chuyên để đi nét, lực cứng cho nét rất ngọt. Nếu dùng để đánh grey hoặc vào màu vẫn được nhưng khó chồng màu và chuyển màu mượt hơn so với lực mềm. Tuỳ tay nghề, có thợ lại thuần thục và thích dùng lực cứng vì thấy dễ kiểm soát hơn.
Đây gần với khái niệm máy "direct drive" trong phân loại quốc tế — động cơ truyền lực trực tiếp lên thanh kim mà không qua cơ chế đàn hồi, cho lực ổn định và mạnh, nhưng ít linh hoạt hơn khi cần chuyển sắc mềm.
Lực trung gian thường xuất hiện ở các dòng máy kiểu Direct như Eru, The Sun VN và Inkjecta. Kiểu máy này có sự đàn hồi nhưng rất ít, gần như không dao động nhiều — khi máy chạy, thanh inox kim đánh sang hai bên nhờ lực quay của stroke, làm giảm bớt độ cứng so với máy direct drive thuần tuý. Một số dòng máy Inkjecta đời mới như Nano và X1 còn có thiết kế cho phép tuỳ chỉnh lực dựa trên số stroke và nhiều thanh đẩy kim khác nhau, tạo ra nhiều mức lực đa dạng.
| Loại lực | Đặc điểm | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Lực mềm | Có đàn hồi, giảm sát thương | Đa năng, đi được mọi thứ, đặc biệt hiệu quả khi chồng màu và tả chi tiết |
| Lực cứng | Không đàn hồi, gắt khi vào da | Chuyên đi nét, no mực nhanh; tô và vào màu được nhưng khó chồng màu |
| Lực trung gian | Đàn hồi ít | Đi nét và vào màu dày tốt; tô bóng vẫn ổn tuỳ tay nghề |
Lực mềm có sự đàn hồi (thường ở máy coil và rotary), giúp giảm sát thương và linh hoạt cho nhiều thao tác. Lực cứng không có đàn hồi (như máy direct drive kiểu Cheyenne, Bishop), cho nét rất ngọt nhưng khó chồng màu mượt.
Lực cứng thường cho nét rất ngọt và no mực nhanh. Lực trung gian cũng đi nét tốt. Lực mềm vẫn đi nét được nhưng thế mạnh của nó nằm ở việc chồng màu và tả chi tiết.
Không hoàn toàn. Máy kiểu Direct (như Eru, Inkjecta) thường cho lực trung gian, có chút đàn hồi. Máy Direct Drive thuần tuý (như Cheyenne, Bishop) thuộc nhóm lực cứng, không có đàn hồi.
Học viên được thực hành trên nhiều dòng máy khác nhau để cảm nhận trực tiếp sự khác biệt giữa lực mềm, lực cứng và lực trung gian.
Đặt Lịch Tư Vấn Thiết Kế